prishat

 

पृषदाज्य

१. अथ पृषदाज्यं गृह्णाति, द्वयं वाऽइदं सर्पिश्चैव दधि च, द्वंद्वं वै मिथुनं प्रजननं, मिथुनमेवैतत् प्रजननं क्रियते । माश ३,८,४,७; काश ४,८,४,४ ।।

२. अन्नं हि पृषदाज्यम् । माश ३,८,४,८।

३. ऐन्द्राग्नं पृषदाज्यं देवतया । काठ ३६,२ ।

४. पयः पृषदाज्यम् । माश ३,८,४,८।

५. स हृदयमेवाग्रेऽभिघारयति । आत्मा वै मनो हृदयं प्राणः पृषदाज्यमात्मन्येवैतन्मनसि प्राणं दधाति तथैतज्जीवमेव देवानां हविर्भवत्यमृतममृतानाम्। माश ३,८,३,८

६. प्राणापानौ वा एतौ पशूनां यत् पृषदाज्यम् आत्मा वपा पृषदाज्यम् अभिघार्य वपाम् अभि घारयत्य् आत्मन्न् एव पशूनाम् प्राणापानौ दधाति । तैसं ६,३,९,६

७. प्राणापानौ वै पृषदाज्यं, आत्मा हृदयम् , यत्पृषदाज्येन हृदयमनक्ति मध्यतो वा एतत् पशोः प्राणापानौ दधाति। मै ३,१०,२;  ।।

प्राणापानौ वै पृषदाज्यं, आत्मा हवि , र्यत्पृषदाज्यं जुहोति , आत्मन् वा एतत् पशोः प्राणापानौ दधाति – मै ३.१०.४

८. प्राणो वै पृषदाज्यम् । प्राणो वै  एतस्य स्कन्दति यस्य पृषदाज्यम्̇ स्कन्दति यत् पृषदाज्यम् पुनर् गृह्णाति प्राणम् एवास्मै पुनर् गृह्णाति । हिरण्यम् अवधाय गृह्णात्य् अमृतं वै हिरण्यम् प्राणः पृषदाज्यम् अमृतम् एवास्य प्राणे दधाति । तैसं ३,२,६,२ माश ३, ८,४,८ ॥

पशवो वै पृषदाज्यम् – तैसं पृषदाज्यम् – तैसं ३.२.६.२, मै १.१०.७, काठ ३६.२,

पशुभिर्वा एष व्यृध्यते यस्य सोमः स्कन्दति, व्यस्य यज्ञश्छिद्यते, पशवो वै पृषदाज्यं , यत्पृषदाज्यं जुहोति, पशुभिरेवैनं सम्यञ्चं दधाति, मनो ज्योतिर्जुषतामाज्यस्य विछिन्नं यज्ञं समिमं दधात्व् इति – मै ४.८.९

राजसूय वैश्वदेव -- पृषदाज्यं गृह्णाति । पशवो वै पृषदाज्यम् । पशूनेवावरुन्धे । पञ्चगृहीतं भवति । पाङ्क्ता हि पशवः । बहुरूपं भवति । बहुरूपा हि पशवः समृद्ध्यै । - तैब्रा १.६.३.२

पशवो वै पृषदाज्यं , नानारूपा वै पशवो , तस्मान् नानारूपमाग्नेयं घृतमैन्द्रं दध्यैन्द्राग्नं पृषदाज्यं देवतया – मै १.१०.७

जुहूवद् वसाहोमहवनीम् उपभृद्वत् पृषदाज्यधानीम् – आपश्रौ. ७.८.७

 

पृषती (गो-)

१. पृषती गौर् धेनुर्दक्षिणा, सा हि वैश्वदेवी , अथ यद् वैश्वदेवीष्टि , र्वैश्वदेवीर्वा इमाः प्रजा, स्ता एवावारुन्द्ध, ता आद्या अकृत। मै २,३,२

२, वैश्वदेवी हि पृषती । काठ १२,२ ।

पृषत

१. पृषतो वैश्वदेवः । काठ ४७,७।।

२. विश्वेभ्यो देवेभ्यः पृषतान् ( आलभते )। मै ३,१४,९।।